moja polska zbrojna
Od 25 maja 2018 r. obowiązuje w Polsce Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych, zwane także RODO).

W związku z powyższym przygotowaliśmy dla Państwa informacje dotyczące przetwarzania przez Wojskowy Instytut Wydawniczy Państwa danych osobowych. Prosimy o zapoznanie się z nimi: Polityka przetwarzania danych.

Prosimy o zaakceptowanie warunków przetwarzania danych osobowych przez Wojskowych Instytut Wydawniczy – Akceptuję

 
Senat upamiętnił „Kuriera z Warszawy”

Jako legendarny kurier z Warszawy przedzierał się w czasie II wojny światowej, wożąc tajne materiały Armii Krajowej z okupowanej Polski do Londynu. Po wojnie kierował słynną Rozgłośnią Polską Radia Wolna Europa. Doradzał też amerykańskim prezydentom. Senat uchwalił, że 2014 będzie Rokiem Jana Nowaka-Jeziorańskiego.


– Jan Nowak-Jeziorański wielokrotnie wpłynął na bieg wydarzeń w Polsce. Zarówno jako kurier w czasie wojny, jak i po jej zakończeniu, kierując przez 24 lata Rozgłośnią Polską Radia Wolna Europa czy lobbując w USA za przyjęciem naszego kraju do NATO – tłumaczy Marek Opieński, historyk zajmujący się współczesnymi dziejami.

Zdzisław Antoni Jeziorański, bo takie było jego prawdziwe nazwisko, ukończył przed wojną szkołę podchorążych. W 1939 roku walczył w 2 Dywizjonie Artylerii Konnej. Po klęsce wrześniowej zaangażował się w działalność konspiracyjną. W 1943 roku jako kurier Komendy Głównej Armii Krajowej dotarł do Sztokholmu. Przekazał tam materiały dotyczące sytuacji w okupowanym kraju polskiemu poselstwu.

Kolejnym jego zadaniem była wyprawa do Londynu. Na potrzeby tej misji przybrał pseudonim „Jan Nowak”, pod którym przeszedł do historii. W brytyjskiej stolicy spotkał się z przedstawicielami polskiego rządu oraz angielskich władz, w tym z premierem Winstonem Churchillem. Jako kurier Komendanta Głównego AK wielokrotnie przekraczał granicę Generalnej Guberni z fałszywymi dokumentami. Zyskał wtedy przydomek „Kuriera z Warszawy”.

W lipcu 1944 roku został przerzucony do Polski tuż przed wybuchem Powstania Warszawskiego. Poinformował wówczas dowództwo AK o stanowisku aliantów do planowanego zrywu. – Nie możemy liczyć na masowe zrzuty sprzętu. Akcja „Burza” nie będzie miała żadnego wpływu na decyzje aliantów, a dla opinii publicznej zachodniego świata będzie burzą w szklance wody – mówił podczas narady dowództwa AK 29 lipca. Powstanie mimo to wybuchło. W jego trakcie Nowak-Jeziorański prowadził audycje w powstańczym Radiu Błyskawica.

Londyn, styczeń 1944 roku. Gen. Kazimierz Sosnkowski, naczelny wódz dekoruje przybyłego z Polski ppor. Jana Nowaka-Jeziorańskiego.

W przeddzień kapitulacji, z rozkazu Komendanta Głównego AK Tadeusza Bora-Komorowskiego, „Kurier z Warszawy” wyruszył kolejny raz do Londynu, wywożąc ze sobą setki dokumentów, zdjęć i mikrofilmów. Zdał też prasie zachodniej pierwszą relację z powstania. – Mówiłem o złowrogiej ciszy, jaka zapadła po drugiej stronie Wisły, gdzie stały radzieckie oddziały – wspominał w swojej książce.

Po zakończeniu wojny zdecydował się pozostać za granicą. W angielskiej stolicy pracował w rozgłośni BBC, starając się uświadomić zachodniemu społeczeństwu ogrom hitlerowskich zbrodni w Polsce. Pod koniec 1951 roku podjął się kierowania Rozgłośnią Polską Radia Wolna Europa i pół roku później poprowadził pierwszą audycję. Rodacy w kraju po raz pierwszy mogli usłyszeć charakterystyczną zapowiedź: „Mówi Radio Wolna Europa – Głos Wolnej Polski”.

– Zadaniem radia jest walka z propagandą i indoktrynacją, prostowanie fałszów, ukazywanie prawdy historycznej, dostarczanie pełnej informacji o tym, co dzieje się w Polsce i na świecie – tłumaczył Nowak-Jeziorański swoim pracownikom.

Jak ważne dla Polski były te audycje, pokazuje stosunek do nich władz PRL-u. Jak wyliczał Nowak-Jeziorański, koszty ich zagłuszania przez komunistyczne władze był niemal trzykrotnie wyższy od kosztów nadawania.

Po przeprowadzce do Stanów Zjednoczonych za prezydentury Jimmy’ego Cartera i Ronalda Reagana Nowak-Jeziorański doradzał im jako konsultant amerykańskiej Rady Bezpieczeństwa Narodowego. – Dzięki wpływom w elitach władzy USA odegrał ważną rolę w przyjęciu Polski do NATO. Opowiadał się także za integracją Polski z Unią Europejską – podkreśla Marek Opieński.

Także inny doradca prezydenta Cartera, prof. Zbigniew Brzeziński, uważa, że Nowak-Jeziorański pomógł ukształtować polską historię. – Był wspaniałym połączeniem romantyzmu z politycznym realizmem, mądrości i emocji intelektualnych, pasji i osobistej lojalności – mówił w jednym z wywiadów.

Po raz pierwszy po wojnie Nowak-Jeziorański przyjechał do Polski w 1989 roku, a na stałe wrócił do kraju 13 lat później. – Przychodzi moment, kiedy nie wolno patrzeć na kraj z oddali, dlatego postanowiłem patrzeć na Polskę z bliska – powiedział po przylocie, nawiązując do swojej książki „Polska z oddali”.

W kraju był autorem radiowych felietonów poświęconych polskiej sytuacji politycznej. – Poczucie bezpieczeństwa, jakie zapewnia przymierze atlantyckie, nie może stać się mitem, który rozbroi nas psychicznie i zrodzi lenistwo myśli wojskowej – mówił w jednym z nich.

Ławeczka Jana Nowaka Jeziorańskiego. Pomnik stoi przed jego domem przy ul. Czerniakowskiej 178a w Warszawie.

Zmarł 20 stycznia 2005 roku. Został pochowany na warszawskim cmentarzu Powązkowskim. Swoje archiwa, zawierające m.in. skrypty audycji radiowych, przekazał Zakładowi Narodowemu im. Ossolińskich. Od 2004 roku osobie lub instytucji przedstawiającej myślenie o państwie jako o wspólnym dobru jest wręczana Nagroda Jana Nowaka-Jeziorańskiego. Jej pierwszym laureatem był Tadeusz Mazowiecki.

– Nowak-Jeziorański był człowiekiem ukształtowanym w czasach II Rzeczypospolitej. Dla niego liczyły się Polska, Kościół i Warszawa – mówił po jego śmierci historyk i polityk prof. Władysław Bartoszewski.

Senat ustanowił 2014 Rokiem Jana Nowaka-Jeziorańskiego. W październiku tegoż roku minie sto lat od jego urodzin. – Służba żołnierska, działalność polityczna i twórczość pisarska oraz publicystyczna postawiły Jana Nowaka-Jeziorańskiego w rzędzie wielkich wychowawców polskiego społeczeństwa – napisano w senackiej uchwale.

Anna Dąbrowska

autor zdjęć: Narodowe Archiwum Cyfrowe

dodaj komentarz

komentarze


Eto, pies na misje
 
Współpraca i wspólna pamięć
„Ryś ‘21”, czyli przerzut wojsk
Polscy żandarmi wspierają Gruzinów
Żądajcie „Polski Zbrojnej”
Ilu rezerwistów dostanie powołania?
Sukcesy żołnierzy na mistrzostwach świata i Europy
Test mobilności 12 Dywizji
Emerytura wypłacana w … karmie
Sto lat „Polski Zbrojnej” za nami
Włoski minister obrony z wizytą w Polsce
UE o wspólnym bezpieczeństwie
Szczyt NATO w Brukseli – punkt zwrotny dla Sojuszu
Duch Invictus jest, czas na formę
Wyścig zbrojeń nie ustaje
Uzbrojenie dla „Kormoranów”
Na granicy stratosfery
Gala Buzdyganów w stulecie „Polski Zbrojnej”
Time for Miecznik
W jedynym słusznym kierunku
Polityka nie znosi próżni
Polskie skrzydła nad Morzem Śródziemnym
Legia Akademicka po raz piąty
Żołnierze bez testów z WF-u
Wzmocnione siły na granicy
Szczyt NATO o zagrożeniach dla bezpieczeństwa
Marynarz pierwszy na mecie ćwierćmaratonu
Posłuchaj historii bohaterów. To ich testament
Wybierz się na wojskowe studia
„Ramstein Alloy” nad Litwą
KFOR: wyższy stopień gotowości
Advantages of Efficient Organization
Rezerwista ochotnik też musi się starać
JWK to test siły i motywacji
Course on Diplomacy
Polacy w Wilnie czyli „bunt” Żeligowskiego
Zakaz noszenia mundurów podczas protestów
Sztandar dla krakowskich żandarmów
„Akcja rekrutacja” – ostatnia szansa dla sportowców
Wilk na poligonie
Szef MON-u w Forcie Sill
Sto lat „Polski Zbrojnej” - serwis specjalny
Armia Fight Night – bitwa o niepodległość
Afganistan. Czas wracać do domu
Dron z LAW-u
Polacy na czele zespołu przeciwminowego NATO
Polskie Jastrzębie nad Atlantykiem
Kraby dla podhalańczyków
Ogień na alpejskich szczytach
Czy mur powstrzyma falę uchodźców?
Polsko-tureckie obrady
Szef MON odwiedził USA
Prawda o Katyniu zawarta w teczce nr 1
Marynarskie fatum, czyli ostatnia droga Naczelnego Wodza
Ostatnie dni kampanii 1939
Ciemne strony Facebooka
Od 25 lat biegacze walczą o nóż komandosa
Koncern Boeing dostarczył kolejny samolot dla VIP-ów
77 lat temu powstańcy zakończyli bój o Warszawę

Ministerstwo Obrony Narodowej Wojsko Polskie Sztab Generalny Wojska Polskiego Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych Wojska Obrony
Terytorialnej
Żandarmeria Wojskowa Dowództwo Garnizonu Warszawa Inspektorat Wsparcia SZ Wielonarodowy Korpus
Północno-
Wschodni
Wielonarodowa
Dywizja
Północny-
Wschód
Centrum
Szkolenia Sił Połączonych
NATO (JFTC)
Inspektorat Uzbrojenia

Wojskowy Instytut Wydawniczy (C) 2015
wykonanie i hosting AIKELO