moja polska zbrojna
Od 25 maja 2018 r. obowiązuje w Polsce Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych, zwane także RODO).

W związku z powyższym przygotowaliśmy dla Państwa informacje dotyczące przetwarzania przez Wojskowy Instytut Wydawniczy Państwa danych osobowych. Prosimy o zapoznanie się z nimi: Polityka przetwarzania danych.

Prosimy o zaakceptowanie warunków przetwarzania danych osobowych przez Wojskowych Instytut Wydawniczy – Akceptuję

 
Tragiczny lot podniebnego duetu

80 lat temu por. pil. Franciszek Żwirko i inż. Stanisław Wigura zginęli w katastrofie lotniczej nad Śląskiem Cieszyńskim. W drodze do Pragi ich RWD-6 dopadła burza i pilotom nie udało się zawrócić. – Ulubieńcy bogów żyją krótko – pisała o tym wypadku przedwojenna prasa.


Rankiem 11 września 1932 roku z lotniska w Krakowie wystartował samolot RWD-6. Za sterami zasiadł por. pil. Franciszek Żwirko, dowódca eskadry szkolnej Centrum Wyszkolenia Oficerów Lotnictwa w Dęblinie. Jako mechanik leciał inż. Stanisław Wigura, jeden z konstruktorów samolotu. Obaj kilkanaście dni wcześniej, 28 sierpnia, triumfowali na największej imprezie lotniczej świata – Międzynarodowych Zawodach Samolotów Turystycznych Challenge 1932 w Berlinie. Tam na polskim RWD-6, po próbie technicznej, sprawdzianie szybkości oraz locie okrężnym przez Europę przez ponad 7360 km pokonali uchodzące za faworytów niemieckie załogi w nowoczesnych samolotach Heinkel He 64 i Klemm Kl 32.

Tym razem lecieli na meeting lotniczy do Pragi. Po około dwóch godzinach dopadła ich burza nad czeskim Cierlickiem. „Po godzinie 8 rano dał się zauważyć nad naszą okolicą samolot, zdążający w kierunku zachodnim. Wskutek nie dającego się niczem uspokoić gwałtownego wiatru, zmuszony był zawrócić, decydując się prawdopodobnie na powrót do Polski, gdyż dalszy lot był niemożliwy” – czytamy w „Księdze Pamiątkowej Górnego Cierlicka”. Dalej napisano: „Los chciał, że samolot ten, zbudowany do zawodów a więc lekki, doznał wskutek panującej wichury silnego uszkodzenia (złamało się skrzydło) i runął w lasku p. Michla na Kościelcu w Cierlicku Dolnem na ziemię, łamiąc silne świerki”.

– Tego dnia ludzie widząc, jaka szykuje się pogoda, mimo niedzieli nie poszli do kościoła, ale zbierali siano na polach – mówi portalowi polska-zbrojna.pl Jan Przywara, mieszkający w Cierlicku, który losami lotników interesuje się od ponad 30 lat. Dodaje, że w księdze parafialnej zapisano nawet, iż tego dnia przeszła nad miejscowością trąba powietrzna.

Gen. dyw. pil. Franciszek Macioła, prezes Zarządu Głównego Stowarzyszenia Seniorów Lotnictwa Wojskowego RP, 8 września tego roku w czasie obchodów rocznicy katastrofy w Cierlicku rozmawiał z ponad 90-letnim świadkiem tamtych wydarzeń. – W niedzielę rano 11 września widziałem lecący 200–300 metrów nad ziemią samolot. W tym czasie szedł front burzowy z potężną wichurą. Piloci próbowali zawrócić, ale im się nie udało – opowiadał sędziwy mieszkaniec.

Zdaniem generała lotnicy mogli wpaść w silne prądy powietrzne tworzące się nad pagórkowatym terenem. Maszyna przegrała z silnym wiatrem, uderzyła w dwa świerki i runęła na ziemię. 37-letni Żwirko i 31-letni Wigura zginęli na miejscu. „Ulubieńcy bogów żyją krótko. A Żwirkę znać szczególniej umiłowali sobie bogowie, skoro najpierw dali mu szczęście i rozkosz sukcesu ogromnego, a zaraz potem odebrali mu życie” – napisał 14 września 1932 r. „Ilustrowany Kurier Codzienny”.

W miejscu śmierci lotników, nazwanym po tragedii „Żwirkowiskiem”, ustawiono brzozowy krzyż z lotniczym śmigłem, zakonserwowano kikuty drzew, o które rozbił się samolot – mówiono o nich „maszty śmierci” i postawiono symboliczne mogiły lotników. Oni sami zostali z honorami pochowani w Alei Zasłużonych na warszawskich Powązkach. Powstał też pomnik autorstwa rzeźbiarza z Ołomuńca Juliusa Pelikána z płaskorzeźbami krakowskiego artysty Jana Reszki przedstawiający lotnika na kamiennym cokole. Jednak z powodów waśni narodowych pomnika nie postawiono. W trzecią rocznicę katastrofy wybudowano natomiast małą kaplicę – mauzoleum i bramę z napisem „Żwirki i Wigury start do wieczności”.


Nie przetrwała ona niestety wojny. Została zniszczona w 1940 roku przez Niemców. Ocalał za to pamiątkowy kamień i napis z bramy. W 1950 roku uporządkowano teren Żwirkowiska, postawiono też pomnik lotnika ukrywany dotąd przez Juliusa Pelikána w jego szopie w Ołomuńcu. W 1994 r. staraniem miejscowego Koła Polskiego Związku Kulturalno-Oświatowego w Cierlicku-Kościelcu wybudowano Dom Polski z izbą pamięci poświęconą lotnikom. – Odwiedzają nas wycieczki z Polski, szkoły, żołnierze, spadochroniarze. Poza wystawą wyświetlamy też film opowiadający o lotnikach – opowiada Tadeusz Smugała, prezes koła PZKO. Choć od tragedii minęło tyle lat, zdarza się, że mieszkańcy nadal przynoszą do izby pamięci odłamki poszycia RWD-6.

Z okazji 80. rocznicy tragedii izba wzbogaciła się też o replikę dzwonu, który miał tu zawisnąć już w 1937 r. Dzwon Bohaterskich Lotników Żwirki i Wigury powstał wówczas z inicjatywy krakowskiego „Ilustrowanego Kuriera Codziennego”. Ozdobiony był płaskorzeźbą Anny Wallek-Walewskiej i napisem głoszącym, że ufundowano go na pamiątkę tragedii, która wstrząsnęła całym społeczeństwem. W 1937 r. wystawiono go na rynku w Cieszynie. Niestety z powodu niestabilnej sytuacji na pograniczu Śląska Cieszyńskiego nigdy nie dotarł do Cierlicka, a po wybuchu wojny Niemcy przetopili go na pociski armatnie.

Teraz Stowarzyszenie Seniorów Lotnictwa Wojskowego RP przygotowało dwie jego repliki. – Powstały w odlewni Janusza Felczyńskiego, tej samej, która zrobiła dzwon w 1937 r. – podaje gen. Macioła. W domowych archiwach rodziny Felczyńskich zachowały się fotografie oryginału, który ważył ok. 1200 kg. Repliki są mniejsze i ważą po 80 kg. Jedną z nich Stowarzyszenie przekazało w Święto Lotnictwa Polskiego do Muzeum Sił Powietrznych w Dęblinie, drugi dzwon trafił 8 września do Domu Polskiego w Cierlicku.

Rocznicę katastrofy uczciło w tym roku na Żwirkowisku kilkaset osób z Polski i Czech – żołnierze i lotnicy na czele z gen. broni pil. Lechem Majewskim, dowódcą Sił Powietrznych, członkowie Stowarzyszenia Seniorów Lotnictwa Wojskowego RP i miłośnicy lotnictwa. Nad Cierlickiem przeleciały samoloty Polskiego Aeroklubu i TS-11 z zespołu „Biało-Czerwone Iskry”, pozostawiając na niebie smugi białego i czerwonego dymu.

W czasie uroczystości po raz pierwszy w replikę historycznego dzwonu uderzyła wnuczka Franciszka Żwirki, Ewa Żwirko-Niwińska. – Chcieliśmy w ten sposób zamknąć pewien etap historii – podsumowuje generał.

Anna Dąbrowska

dodaj komentarz

komentarze


JWK to test siły i motywacji
 
Polacy w Wilnie czyli „bunt” Żeligowskiego
Ogień na alpejskich szczytach
Szczyt NATO w Brukseli – punkt zwrotny dla Sojuszu
Polityka nie znosi próżni
Wyścig zbrojeń nie ustaje
Szef MON odwiedził USA
Polacy na czele zespołu przeciwminowego NATO
Uzbrojenie dla „Kormoranów”
Test mobilności 12 Dywizji
Dron z LAW-u
Wybierz się na wojskowe studia
Advantages of Efficient Organization
Od 25 lat biegacze walczą o nóż komandosa
Polskie Jastrzębie nad Atlantykiem
Włoski minister obrony z wizytą w Polsce
Sztandar dla krakowskich żandarmów
Duch Invictus jest, czas na formę
Time for Miecznik
„Akcja rekrutacja” – ostatnia szansa dla sportowców
Course on Diplomacy
Polscy żandarmi wspierają Gruzinów
KFOR: wyższy stopień gotowości
Żądajcie „Polski Zbrojnej”
Ciemne strony Facebooka
77 lat temu powstańcy zakończyli bój o Warszawę
Polskie skrzydła nad Morzem Śródziemnym
Wilk na poligonie
Koncern Boeing dostarczył kolejny samolot dla VIP-ów
Ostatnie dni kampanii 1939
Emerytura wypłacana w … karmie
Współpraca i wspólna pamięć
Polsko-tureckie obrady
Marynarskie fatum, czyli ostatnia droga Naczelnego Wodza
Ilu rezerwistów dostanie powołania?
Czy mur powstrzyma falę uchodźców?
Legia Akademicka po raz piąty
Zakaz noszenia mundurów podczas protestów
„Ryś ‘21”, czyli przerzut wojsk
Gala Buzdyganów w stulecie „Polski Zbrojnej”
Sto lat „Polski Zbrojnej” za nami
W jedynym słusznym kierunku
Sukcesy żołnierzy na mistrzostwach świata i Europy
Eto, pies na misje
Szczyt NATO o zagrożeniach dla bezpieczeństwa
Wzmocnione siły na granicy
Marynarz pierwszy na mecie ćwierćmaratonu
Żołnierze bez testów z WF-u
Na granicy stratosfery
Szef MON-u w Forcie Sill
UE o wspólnym bezpieczeństwie
Posłuchaj historii bohaterów. To ich testament
Rezerwista ochotnik też musi się starać
Sto lat „Polski Zbrojnej” - serwis specjalny
Afganistan. Czas wracać do domu
„Ramstein Alloy” nad Litwą
Prawda o Katyniu zawarta w teczce nr 1
Armia Fight Night – bitwa o niepodległość
Kraby dla podhalańczyków

Ministerstwo Obrony Narodowej Wojsko Polskie Sztab Generalny Wojska Polskiego Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych Wojska Obrony
Terytorialnej
Żandarmeria Wojskowa Dowództwo Garnizonu Warszawa Inspektorat Wsparcia SZ Wielonarodowy Korpus
Północno-
Wschodni
Wielonarodowa
Dywizja
Północny-
Wschód
Centrum
Szkolenia Sił Połączonych
NATO (JFTC)
Inspektorat Uzbrojenia

Wojskowy Instytut Wydawniczy (C) 2015
wykonanie i hosting AIKELO